RED-Team Onderwijs

Red het onderwijs, te beginnen met
de leraar en het leraarschap

Het RED-Team Onderwijs

In de complexe crisis waarin het onderwijs zich al meer dan twintig jaar bevindt – met een enorm lerarentekort en dalende prestaties – neemt een onafhankelijk team van deskundigen het initiatief om de beleidsontwikkelingen in het onderwijs kritisch te volgen.

Het RED-Team Onderwijs is een vrijwillige en onafhankelijke groep met expertise uit alle geledingen van het basis- en voortgezet onderwijs die zonder specifieke opdracht, gevraagd en ongevraagd, advies geeft. Het team reageert op plannen, maatregelen en wetgeving voor het onderwijs met een groene (doen!), gele (ja, maar ..) of rode kaart (niet doen!). Onze nota’s met achtergronden en onze standpunten en visies van de teamleden zijn te herkennen aan een blauwe kaart.

Wat doen wij?

Het RED-Team Onderwijs analyseert de problemen in het onderwijs en beoordeelt plannen, maatregelen en wetgeving voor het onderwijs met een groene, gele of rode kaart. De leden van het team zijn afkomstig uit de wetenschap en de praktijk. In de media, onderzoeksrapporten en diverse adviesraden hebben zij regelmatig hun zorgen geuit en beleid bekritiseerd. Doordat de crisis in het onderwijs aanhoudt en de meeste plannen, maatregelen en wetten weinig hoop geven op structurele verbeteringen, hebben zij besloten hun krachten en expertises te bundelen in een team dat gevraagd en ongevraagd adviezen geeft aan politici, beleidsmakers en bestuurders. Deze analyses en adviezen worden op deze site gepubliceerd zodat onze kritische informatie toegankelijk is voor iedereen.
Aangezien de vrouw of man voor de klas de meest bepalende factor is voor de kwaliteit van het onderwijs, kiest het team ervoor om de problemen rond het leraarschap de hoogste prioriteit te geven.

Wie zijn wij?

Naar analogie van het Red Team Covid 19 nam Theo Witte in januari 2021 het initiatief voor het samenstellen van het Red Team Onderwijs. Samen met Jan Drentje richtte hij het team op en ontwikkelden zij het concept van rode, gele en groene kaarten. Het team is ontstaan vanuit individuele contacten en bestaat op dit moment uit: voorzitter Anna Bosman (hoogleraar pedagogiek en lerarenopleider), Sezgin Cihangir (directeur Nederlands Mathematisch Instituut), Jan Drentje (schoolleider, docent geschiedenis/filosofie), Dave van der Geer (directeur basisonderwijs), Marie-José Klaver (vakdidacticus, docent Nederlands/Duits), Piet van der Ploeg (onderwijsfilosoof), David Roelofs (docent, onderzoeker), Jaap Scheerens (emeritus-hoogleraar onderwijsorganisatie en -management). Theo Witte heeft zich in de zomer van 2024 om privéredenen teruggetrokken.

Het kernteam wordt bijgestaan door een adviesgroep die voornamelijk bestaat uit docenten uit het primair en voortgezet onderwijs. Dit zijn: Sarah Bergsen (po schoolleider), Martin Bootsma (po docent), Charlotte Goulmy (Frans havo/vwo), Paul Kirschner (emeritus-hoogleraar onderwijspsychologie), Eva Naaijkens (po schoolleider), Naomi Smits (po docent), Gert Verbrugghen (Engels vmbo), Theo Witte (vakdidacticus en lerarenopleider – gepensioneerd)

Ons toetsingskader

Ons toetsingskader bestaat uit twee delen. Het eerste deel is gebaseerd op de aanbevelingen uit het eindrapport Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (Dijsselbloem, 2006). Het tweede deel is ontleend aan onze probleemanalyse.

Deel 1 Aanbevelingen Commissie Onderwijsvernieuwingen

  1. Als basis is er een degelijke probleemanalyse uitgevoerd die wetenschappelijk onderbouwd is en die
    breed wordt gedragen door betrokkenen.
  2. Er is door empirisch onderzoek aangetoond dat overheidsinterventie nodig is en eerder beleid is
    geëvalueerd. Er is verantwoord welke beleidsalternatieven zijn overwogen en gekozen.
  3. Het beleid is opgesteld en uitgewerkt rekening houdend met ander beleid op alle niveaus (nationaal,
    lokaal/gemeentelijk, school).
  4. De gekozen beleidsoptie is wetenschappelijk onderbouwd, dus op basis van empirisch onderzoek en
    niet van beleidsrapporten.
  5. Aan de voorwaarden voor een goede implementatie (tijd, geld, expertise) is voldaan.
  6. Scholen en leerkrachten zijn actief betrokken bij de totstandkoming van de vernieuwing.
  7. Er is draagvlak voor de vernieuwing gecreëerd onder alle betrokkenen.
  8. De vernieuwing moet kleinschalig beginnen en ook tussentijds worden geëvalueerd, echter zonder
    overhaaste bijstellingen.
  9. Wie wil afwijken van dit toetsingskader moet dit altijd eerst uitleggen aan het parlement.

Deel 2 Ontleend aan onze probleemanalyse

  1. Is het plan, de maatregel, het voorstel, het voorgenomen beleid gezien de huidige situatie urgent, haalbaar en effectief?
  2. Draagt het bij aan de verbetering van de werkomstandigheden van leerkrachten op één maar liefst
    meer van de volgende gebieden: klassengrootte, overladenheid, papierwerk, autonomie,
    professionaliseringsruimte, waardering?
  3. Draagt het bij aan het niveau en de kwaliteit van leerkrachten (vakinhoudelijk, vakdidactisch,
    onderwijswetenschappelijk, pedagogisch)?
  4. Draagt het bij aan het vergroten van de kansengelijkheid?
  5. Draagt het bij aan de verbetering van het succesvol leren alsmede de leerprestaties van leerlingen
    (niet alleen van de zwakkere leerlingen, maar ook van de slimmeriken)?
  6. Draagt het bij aan de algemene en domeinspecifieke kennis van leerlingen (tbv culturele
    socialisatie)?
  7. Zorgt het voor een soepele doorstroming van leerlingen naar andere onderwijstypen, het hoger
    onderwijs of de arbeidsmarkt (kwalificatie)?
  8. Draagt het bij aan de kwaliteit van schoolleiding en bestuur?
  9. Geeft het voldoende zicht op/inzicht in de besteding van al dan niet geoormerkte geldstromen
    (verantwoording, controle)?
  10. Voorziet het in een duidelijke regie (en verantwoordelijkheid!) en een haalbaar en transparant plan
    van aanpak?

Kernpublicaties

BOEK: Red het onderwijs! (met een voorwoord van Jeroen Dijsselbloem) Volgens Aleid Truijens (17/9/24) ‘een scherpe analyse en een manifest ineen. Het boek is bemoedigend voor leraren en houdt bobo’s en andere wauwelaars een spiegel voor.’ Door researchED genomineerd voor Onderwijsboek van het jaar.

BOEK: Pole Position. Tien opstellen over de Nederlandse lerarenopleidingen (met een voorwoord van Alexander Rinnooy Kan)

Verkiezingsagenda voor het onderwijs. (september 2023) Met onze verkiezingsagenda wil het RED-Team Onderwijs duidelijk maken welke problemen centraal moeten staan in het onderwijsbeleid van de nieuwe ministers, ongeacht hun politieke kleur. De aanbevelingen geven de richting aan voor oplossingen die op korte termijn kunnen worden gerealiseerd.

MANIFEST. Breng de basis op orde. Stel de leraar, het leren en het lesgeven centraal. (februari 2022) In dit Manifest geeft het RED-Team een korte beschrijving van de aanhoudende crisis in het onderwijs en een programma van tien adviezen voor de bewindvoerders en beleidsmakers om de basis van onze hoogwaardige kenniseconomie en democratische samenleving – het funderend onderwijs – weer snel op orde te brengen.

Onze 21e-eeuwse zorgen

Leraar en leraarschap:
tekort leraren en schoolleiders, zowel kwantitatief als kwalitatief; onaantrekkelijkheid van het leraarsberoep; kwaliteit van lerarenopleidingen en nascholing; zwakke vakorganisatie.
(verder lezen)

Leerling en leren:
niveau en kwaliteit van leerprestaties; uitholling van basiskennis en -vaardigheden; kansenongelijkheid
(verder lezen)

Overheid en bestuur:
veel ongefundeerde vernieuwingen en experimenten; ondoelmatige besteding van onderwijsgelden; bestuurlijke drukte, wisselende kwaliteit schoolleiders; gebrek aan regie, controle en focus bij de overheid
(verder lezen)

Kaarten en nota’s

Doen!

Ja, maar …

Niet doen!

Nota’s met achtergronden, visies en standpunten