22 april 2026
Inhoud van de motie
In deze motie wordt de regering verzocht om in overleg met de sector te bezien hoe EDI een prominenter onderdeel kan worden bij lerarenopleidingen en daarbij te onderzoeken op welke manier Expliciete Directe Instructie effectiever onder de aandacht van scholen, met name de achterblijvende scholen, kan worden gebracht.
Als argumenten voor de gevraagde actie worden genoemd:
- Dat scholen goede resultaten boeken met methodes die uitgaan van de principes van Expliciete Directe Instructie (EDI), met een nadruk op actieve betrokkenheid, duidelijke lesdoelen, expliciete instructie (voordoen, samen oefenen) en continue controle van begrip, langs een stapsgewijze aanpak, met klassenmanagement gericht op rust en duidelijkheid;
- Dat deze methode voor de meeste kinderen goed werkt en met name ook effectief is voor het verkrijgen van basisvaardigheden;
- Dat veel lerarenopleidingen geen, nauwelijks of weinig aandacht hebben voor EDI.
Ons commentaar
Van de indruk dat het hier om een 1 aprilgrap moest gaan bekwamen we eigenlijk pas goed toen de stemverhouding over de motie werd geopenbaard. Voor stemden partijen van links tot rechts: Socialistische Partij, 50PLUS, GroenLinks/PvdA, D66 , Volt Nederland, CDA, VVD, Ja-21, BBB BoerBurgerBeweging, Groep Markuszower, PVV, en Forum voor Democratie.
In ons commentaar ondersteunen wij de wetenschappelijke onderbouwing van de motie maar wijzen we ook op twee uitdagingen bij de uitvoering, de beperkte bestuurbaarheid van de lerarenopleidingen en stemmingmakerij tegen evidence-informed werken.
De wetenschappelijke onderbouwing van de effectiviteit van directe instructie
Mijlpalen die hierbij genoemd moeten worden zijn de Evaluatie uitkomsten van het Amerikaanse Follow Through compensatieprogramma uit 19771, de theoretische verklaring (waarom EDI werkt) van Kirschner et al., uit 20062, en de 50 jaar onderzoek omvattende meta-analyse van Stockard, en anderen3, uit 2018.
Een patstelling bij de centrale bestuurbaarheid van de lerarenopleiding
In een blog uit 20214 stelden Kirschner, Witte en Scheerens dat de lerarenopleidingen relatief immuun zijn voor overheidsbesturing, omdat kerndoelen, eindtermen en examenprogramma’s ontbreken en er geen instantie is die de kwaliteit van de lerarenopleidingen op het concrete niveau kan toetsen en handhaven. Voor het basis- en voortgezet onderwijs is er een Onderwijsinspectie, maar de inspectie vervult die rol niet in het hoger onderwijs.
Het recente advies van de Onderwijsraad Leren van Onderzoek (2026)
In dit advies van de Onderwijsraad wordt de betekenis van empirisch bewijs voor effectieve werkwijzen sterk gerelativeerd, en geassocieerd met een “smalle” sturing. Namens het Red Team wordt de argumentatie van de Raad in dit advies bekritiseerd in een blog van Jaap Scheerens5
Ons standpunt
Wij beschouwen de aanvaarde motie als een succes voor de beleidsimplementatie van uit wetenschappelijk onderzoek verkregen kennis over effectieve onderwijsmethoden. Wij wensen het openbaar bestuur wijsheid en doorzettingsvermogen bij het verleiden van de opleidingen tot praktijkimplementatie.
- Stebbins, L.B., St. Pierre, R.G., Proper, E.C., Anderson, R.R., and Cerva, T.R. (1977). Education as experimentation: a planned variation model. Vol. IV-A. An evaluation of Follow Through. Abt Associates Inc. ↩︎
- Kirschner, P. A., Sweller, J., & Clark, R. E. (2006). Why minimal guidance during instruction does not
work: An analysis of the failure of constructivist, discovery, problem-based, experiential, and
inquiry-based teaching. Educational Psychologist, 41, 75-86 ↩︎ - Stockard, J., Wood, T.W., Coughlin, C., and Khoury, C. R. (2018) The Effectiveness of Direct Instruction Curricula: A Meta-Analysis of a Half Century of Research. Review of Educational Research, 88(4), 479 –507.
In deze meta-analyse werd een substantieel positief effect van directe instructie vastgesteld. ↩︎ - https://redhetonderwijs.com/blog/patstelling-oftewel-de-onaantastbaarheid-van-de-lerarenopleidingen/ ↩︎
- Smalle kennis, brede verwarring. Commentaar op het Advies “Leren van onderzoek”, van de Onderwijsraad. Jaap Scheerens, april 2026 ↩︎